Biały Dunajec Bukowina Tatrzańska Białka Tatrzańska Poronin Zakopane

MORSKIE OKO

Morskie Oko to najbardziej znane jezioro tatrzańskie. Leży w obrębie masywu Tatr Wysokich, które zbudowane są ze skał krystalicznych, głównie szarych granitów. Granit jest skałą wytrzymałą na wpływ czynników zewnętrznych, trudno wietrzejącą, odporną na działanie wody lecz ubogi w związki wapnia co wiąże się z występowaniem gatunków roślin, które do życia nie wymagają ich obecności w podłożu. Są to na przykład: sit skucina, trawa - boimka dwurzędowa, omieg kozłowiec i dzwonek alpejski.

Jest pierwszym co do wielkości, a czwartym co do głębokości jeziorem w Tatrach. Powierzchnia Morskiego Oka wynosi prawie 35 ha, długość ok. 860M, szerokość ok. 560 m, największa głębina 50,8m. Dno zasłane przy brzegach głazami, ku środkowi żwirem, piaskiem i mułem, widoczne jest dzięki przezroczystości wody do znacznej głębokości. Okoliczne szczyty wznoszą się na ok. 1000m ponad toń jeziora, wśród nich schowany w lewym kącie doliny wierzchołek Rysów (2499,2m) - najwyższy szczyt Tatr Polskich. W wodach jeziora żyją pstrągi. Nazwa Morskie Oko jest związana ze starą legendą, mówiącą o podziemnym połączeniu jeziora z morzem.

Wielki Staw Polski jest drugim co do wielkości jeziorem w Tatrach, znajduje się w Dolinie Pięciu Stawów Polskich, pomiędzy masywami Miedzianego i Koziego Wierchu. Wielki Staw Polski jest najgłębszym i najbardziej pojemnym (12 967 tys. m3) jeziorem tatrzańskim. Leży w przegłębieniu dna cyrku lodowcowego Doliny Pięciu Stawów Polskich, powstałym w miejscu zbiegania się kilku lodowców. Z jeziora wypływa potok Roztoka. Równolegle do północnego brzegu stawu biegnie znakowany szlak na Zawrat.

CZARNY STAW GĄSIENICOWY

Jezioro oligotroficzne w Tatrach Wysokich położone na wysokości 1622 m n.p.m. w cyrku polodowcowym. Nad jego zachodnim brzegiem wznoszą się ściany Kościelca. Czarny Staw jest największym jeziorem Doliny Gąsienicowej i jednym z dwóch położonych w części wschodniej, nazywanej czasem Czarną Doliną Gąsienicową (drugie jezioro to Zmarzły Staw Gąsienicowy). Powierzchnia jeziora wynosi 17,94 ha, długość 665 m, szerokość 425 m, głębokość do 51 m. Jezioro ma kształt owalny, woda jest przeźroczysta, o zabarwieniu szafirowym. Na jeziorze, w pobliżu jej północno-wschodniego brzegu znajduje się niewielka (310 m2) wysepka porośnięta kosodrzewiną. Od północy zamyka je skalny próg z którego wypływa Czarny Potok. Czarny Staw został sztucznie zarybiony w 1881 r. (wpuszczono do niego pstrągi).

Wzdłuż jego wschodniego brzegu przebiega trasa szlaku turystycznego na Zawrat i na Skrajny Granat.

Oligotroficzne jezioro tatrzańskie położone w południowej części Doliny Pięciu Stawów. Od południa w jego kierunku opadają zbocza Liptowskich Murów (odcinek od Gładkiego Wierchu do Kotelnicy). Od północy otacza go wał moreny środkowej. Lustro jeziora leży na wysokości 1722 m n.p.m., jego powierzchnia wynosi 12,7 ha (szerokość 296 m, długość 618 m), głębokość 50,4 m. Nadmiar wód odprowadzany jest potokiem do Wielkiego Stawu. Potok tworzy liczne rozlewiska i podmokłe łąki (młaki), na których znajduje się wiele gatunków roślin bagiennych i torfowych.

CZERWONY STAW PAŃSZCZYCKI 

Jeziorko tatrzańskie położone na wysokości 1654 m n.p.m. w Dolinie Pańszczycy. Powierzchnia jeziora wynosi ok. 0,3 ha (długość 108 m, szerokość 46 m), głębokość 0,9 m. Przy niskich stanach wód jezioro dzieli się na dwa mniejsze a czasem nawet zanika całkowicie. Jego nazwa ma związek z sinicą Pleurocapsa aurantica, barwiącą na brunatno-czerwony kolor kamienie leżące w pobliżu i na dnie stawu.

Dawniej (w XIX wieku), Czerwony Stawek nazywano Zielonym Stawem.

Wzdłuż południowo-zachodniego brzegu przebiega szlak turystyczny z Doliny Gąsienicowej na przełęcz Krzyżne.

CZERWONE STAWKI GĄSIENICOWE

Niewielkie i płytkie tatrzańskie stawki położone w zachodniej części Doliny Gąsienicowej. Stawki leżą na wschód od Zielonego Stawu Gąsienicowego. Od południa ogranicza je morena czołowa. Powyżej nich znajdują się niewielkie kotlinki z blokami skalnymi i kosodrzewiną.

Czerwnony Staw Wyżni (zachodni)położony na wysokości 1694,6 m n.p.m., powierzchnia 0,27 ha, głębokość gł. 1,5 m

Czerwony Staw Niżni (wschodni) - na wysokości 1693,2 m n.p.m., powierzchnia 0,16 ha, głębokość gł. 1 m

Szlaki turystyczne poprowadzono pomiędzy Czerwonymi Stawkami a Kurtkowcem - na przełęcz Karb oraz przy zachodnim brzegu Czerwonego Stawu Wyżnego - na Świnicę przez Świnicką Przełęcz.

DWOISTY STAW GĄSIENICOWY 

Oligotroficzne jezioro tatrzańskie, położone w zachodniej części Doliny Gąsienicowej (Zielonej Dolinie Gąsienicowej) w Roztoce Stawiańskiej, na wysokości nieco ponad 1657 m n.p.m. Składa się z dwóch sąsiadujących ze sobą niewielkich zbiorników: Dwoisty Staw Wschodni – o powierzchni 1,41 ha (szerokość 115 m, długość 195 m) i głębokości 7,9 m oraz Dwoisty Staw Zachodni o powierzchni 0,9 ha (szerokość 120 m, długość 140 m) i głębokości 7,9 m. W zimie obydwa stawy tracą wodę i zamarzają do dna, mimo sporej głębokości. Dzieje się tak dlatego, że dopływ wody zasilającej staw znajduje się u góry, płytko. Warstwa lodu odcina dopływ wody, a woda znajdująca się w stawie spływa odpływami w dół. Dno tych stawów nie jest pokryte mułem i piaskiem, lecz głazami. Osobliwością stawu jest odkrycie w nim w 1882 r. bardzo rzadkiego skorupiaka – skrzelopływki bagiennej (Branchinecta paludosa). Ten arktyczny skrzelonóg występuje tylko w strefie podbiegunowej (w płytkich, zamarzających do dna jeziorach) i w dwóch jeziorach tatrzańskich (Dwoistym Stawie i jednym z Małych Stawów Furkotnych, w Dolinie Furkotnej, słow. Furkotská dolina). Niestety, ostatnie badania pracowników TPN (1995-1996 r.) wykazały, że skorupiak ten w Dwoistych Stawkach wyginął. Prawopodobną przyczyną było niezbyt przemyślane zarybianie Stawów Gąsienicowych, przeprowadzane w latach 50. i 60-tych. Wpuszczone do Dwoistego Stawu pstrągi wyjadły całą populację tego skorupiaka, a następnie w zimie same wyginęły, gdy staw zamarzł do dna. Populacja skrzelopływki bagiennej już nie odrodziła się, na szczęście skorupiak ten licznie jeszcze występuje w Małym Stawku Furkotnym.

Bezpośrednio przy Dwoistym Stawie nie przebiega żaden znakowany szlak turystyczny. Teren ten jest ścisłym rezerwatem przyrody. Stawy są widoczne poniżej zachodnich zboczy Małego Kościelca podczas podchodzenia na Kościelec albo na Świnicę przez Świnicką Przełęcz.

DŁUGI STAW GĄSIENICOWY 

Tatrzańskie jezioro oligotroficzne położone na wysokości 1783 m n.p.m. w zachodniej części Doliny Gąsienicowej. Przez Górali nazywany był Kuklatym Stawem. Powierzchnia jeziora wynosi 1,59 ha (długość 254 m, szerokość 100 m), głębokość 10,6 m. Jest to trzeci co do wielkości staw w Dolinie Gąsienicowej. Jezioro leży u zachodnich zboczy Kościelca w cyrku polodowcowym. Spływa do niego potok z wyżej położonego Zadniego Stawu Gąsienicowego. Połączone jest potokiem z Czerwonym Stawem Niżnim.

W pobliżu jeziora przebiega niebieski szlak turystyczny łącznikowy z przełęczy Karb do zachodniej części Doliny Gąsienicowej.

KOSOWINOWE OCZKO

Niewielki staw znajdujący się na Dolinie Pyszniańskiej, będącej górnym odgałęzieniem Doliny Kościeliskiej w Tatrach Zachodnich. Znajduje się w części tej doliny zwanej Siwymi Sadami, na wysokości ok. 1 528 m n.p.m. Stawek powstał w zagłębieniu terenu pomiędzy morenami dennymi. Ma rozmiar 6,5 x 2 m i głębokość 0,6 m i znajduje się wśród gęstych zarośli kosodrzewiny, na zachód od ścieżki prowadzącej na Pyszniańską Przełęcz. Jego nazwa pochodzi od gwarowej nazwy kosodrzewiny - kosowina.

Cały teren stanowi ścisły rezerwat przyrody i jest niedostępny turystycznie.

KOTLINOWY STAWEK

Niewielkie jezioro w zachodniej części Doliny Gąsienicowej w Tatrach, tzw. Zielonej Dolinie Gąsienicowej. Znajduje się w odległości ok. 100 m od Zielonego Stawu Gąsienicowego, po jego północno- zachodniej stronie. Położony jest na wysokości 1680 m n.p.m. w tzw Kotlinach, pod wschodnimi zboczami Beskidu i Liliowej Przełęczy. Jego dane nie są publokowane.W istocie oprócz jednego stawku tworzą się tutaj okresowo jeszcze inne mniejsze od niego stawki. Wszystkie te jeziorka to młode formy geologiczne - wypełnione wodą zagłębienia będące pozostałością po martwych bryłach lodu z okresu ostatniego zlodowacenia. Kotlinowy Stawek widoczny jest z zielonego łącznikowego szlaku turystycznego z Suchej Doliny Stawiańskiej na Liliową Przełęcz.

KURTKOWIEC

Niewielkie jezioro oligotroficzne o nieregularnym kształcie w Tatrach, położone w zachodniej części Doliny Gąsienicowej na wysokości 1686 m n.p.m.. Powierzchnia jeziora 1,53 ha (długość 212 m, szerokość 139 m), głębokość 4,8 m. Na jeziorze znajduje się niewielka wysepka (0,067 ha) porośnięta kosodrzewiną. Jest to najwyżej w Polsce położona wyspa (1689 m n.p.m.). Od Zielonego Stawu oddziela go morena, przez którą przebiega szlak turystyczny na Świnicę. Od tej trasy odchodzi szlak na przełęcz Karb, prowadzi on pomiędzy Kurtkowcem i Czerwonymi Stawkami.

LITWOROWY STAW GĄSIENICOWY, SOBKOWY STAW

Jeziorko tatrzańskie położone w zachodniej części Doliny Gąsienicowej na wysokości 1619 m n.p.m.. Powierzchnia jeziora wynosi 0,48 ha (długość 116 m, szerokość 66 m), głębokość 1,1 m. Staw o bagnistym dnie jest dość mocno zarośnięty turzycą dzióbkowatą Carex rostrata. W stawie odbywa gody żaba trawna i nielicznie występuje traszka górska. Nazwa stawu związana jest z rosnącym w jego pobliżu arcydzięglem litworem. Wypływa z niego potok Sucha Woda. W pobliżu stawu znajdują się dwa ponory, do których wpływają wody potoku (jeden z nich ma połączenie z oddalonym o 2,5 km Wywierzyskiem Goryczkowym w Dolinie Bystrej.

MAŁY STAW POLSKI

Niewielkie jezioro tatrzańskie położone w Dolinie Pięciu Stawów pomiędzy Przednim a Wielkim Stawem. Jezioro położone jest na wysokości 1668 m n.p.m., poniżej zboczy Wyżnej Kopy. Jego oficjalna powierzchni wynosi ok. 0,18 ha, głębokość 2,1 m. Dane te ulegają szybkim wahaniom (głębokość od kilku do kilkunastu cm) w zależności od ilości opadów. Przez jezioro przepływa potok odprowadzający nadmiar wody z Przedniego Stawu do Wielkiego Stawu. W okresie zimowym jezioro zamarza do dna. W stawie występuje traszka górska - jest to najwyżej w Polsce położone miejsce występowanie tego płaza. Na młakach wokół stawu dorodne kępy roślin górskich: różeńca górskiego, dzwonka wąskolistnego, tojadu mocnego, potężne okazy arcydzięgla litworu.

Nad brzegiem jeziora zbudowano w 1876 r. schronisko Towarzystwa Tatrzańskiego (był to kamienny schron). W 1898 przeniesiono drugie, drewniane schronisko z Czerwonych Brzeżków. W 1924 – 1926 Zakopiański PTT zbudował nad brzegiem jeziora nowe schronisko (wg projektu Karola Stryjeńskiego), które spłonęło w 1945. Zaraz po wojnie, PTT zbudowało kolejne schronisko. Obecnie mieści się tam strażnicówka TPN a schronisko turystyczne stoi nad brzegiem Przedniego Stawu.

PRZEDNI STAW POLSKI

Oligotroficzne jezioro tatrzańskie położone we wschodniej części Doliny Pięciu Stawów. Od południowego wschodu w jego kierunku opadają zbocza Opalonego Wierchu. Lustro jeziora leży na wysokości 1668 m n.p.m., jego powierzchnia wynosi 7,7 ha (szerokość 302 m, długość 396 m), głębokość 34,6 m. Jezioro od północy i wschodu otacza morena czołowa wypiętrzona w kopulaste wzgórza Wyżnej (1722 m n.p.m.) i Niżnej Kopy (1711 m n.p.m.).

Poniżej Niżnej Kopy, nad brzegiem jeziora, zbudowano (w latach 1948–1953) najwyżej położone w Tatrach Polskich schronisko. Nadmiar wód odprowadza potok Roztoka.

SIWE STAWKI

Dwa niewielkie jeziora na Dolinie Pyszniańskiej, będącej górnym odgałęzieniem Doliny Kościeliskiej w Tatrach Zachodnich. Znajdują się one na wschodnich stokach Ornaku, poniżej Siwej Przełęczy, na dnie Siwej Kotlinki, będącej pozostałością dawnego kotła lodowcowego. Nie posiadają one ani dopływu, ani odpływu, ponadto znajdują się na dobrze nasłonecznionym, odkrytym stoku, wskutek czego woda w nich jest cieplejsza, niż w innych jeziorach tatrzańskich. Poziom wody w nich jest bardzo zmienny, w zależności od opadów atmosferycznych. Wyżni Siwy Stawek (południowozachodni) położony jest na wysokości 1 718 m n.p.m., ma powierzchnię 0,037 ha, rozmiary ok. 29 x 20 m i głębokość 1,0 m. Niżni Siwy Stawek (północnowschodni) położony jest na wysokości 1 716 m n.p.m., ma powierzchnię 0,046 ha, rozmiary ok. 32 x 21 m i głębokość 1,8 m. Od gónego stawku do dolnego spływa niewielki strumyk o długości ok.30 m.

Cały obszar Doliny Pyszniańskiej jest ścisłym rezerwatem przyrody i obok Siwych Stawków nie prowadzi żaden szlak turystyczny. Są one jednak doskonale widoczne ze szlaków turystycznych przebiegających powyżej w niedużej odległości przez Siwą Przełęcz, Siwe Turnie i Liliowe Turnie. Teren wokół nich, dawniej należący do Hali Ornak i wypasany, zachował jeszcze charakter hali górskiej, pojawiające się kępy kosodrzewiny wskazują jednak, że w bliskiej przyszłości zarośnie nią i utworzy się tutaj typowy dla Tatr piętrowy układ roślin i niewielkie Siwe Stawki staną się niewidoczne wśród kosówki.

SMRECZYŃSKI STAW

Polodowcowe jezioro morenowe w polskich Tatrach. Znajduje się ono u wylotu Doliny Pyszniańskiej i Hali Smreczyny, powyżej Doliny Kościeliskiej, na wysokości 1226 m n.p.m. Powstało w zagłębieniu między morenami dwóch lodowców. Średnia jego głębokość wynosi 1,8 m, głębokość maksymalna 5,3 m, powierzchnia 0,75 ha, pojemność 13 540 m sześciennych. Od innych tatrzańskich jezior różni się wysokim rozwojem życia organicznego i występowaniem płazów; stwierdzono występowanie traszki górskiej i karpackiej, żaby trawnej. Jego brzegi są bagniste, porośnięte roślinami bagiennymi. W wodzie obfity fitoplankton, a w nim głównie bruzdnice. Wokół stawu znajduje się ścisły rezerwat przyrody. Cały staw otoczony jest lasem, a ponad nim widoczne są szczyty: Smreczyński Wierch (2086 m n. p. m.), Kamienista (2126 m n.p.m.), Błyszcz (2158 m n.p.m.), zbocza Starorobociańskiego Wierchu (2178 m n. p. m). Biegnie po nich granica polsko-słowacka.

Górale uważali dawniej, ze jezioro to nie ma dna. Według legendy, gdy pewien gazda zaczął kopać rów odwadniający, by spuścić z niego wodę i zamienić go na łąkę, głos z wody ostrzegł go, że zatopi wszystkie miejscowości, aż do morza.

Smreczyński Staw był zwiedzany i podziwiany przez wielu znanych twórców. Malowali go m. in: Walery Eljasz-Radzikowski, Wojciech Gerson, Leon Wyczółkowski. Stefan Żeromski opisał go w II tomie "Popiołów", a Seweryn Goszczyński w utworze "Oda".

TROIŚNIAK

zwany także Żabimi Stawkami lub Trójniakiem – trzy niewielkie stawki w zachodniej części Zielonej Doliny Gąsienicowej w Tatrach. Znajdują się u wylotu Suchej Doliny Stawiańskiej w tzw. Roztoce Stawiańskiej, ok. 100 m na południe od dolnej stacji wyciągu krzesełkowego na Kasprowy Wierch. W stawkach tych występują traszki: górska i karpacka oraz żaba trawna.

Troiśniak Wyżni (zachodni) - położony na wysokości (1612,6 m n.p.m., o powierzchni 0,003 ha i głębokości. 0,6 m
Troiśniak Pośredni (środkowy) - położony na wysokości (1612,6 m n.p.m., o powierzchni 0,003 ha i głębokości 0,6 m
Troiśniak Niżni (wschodni) - położony na wysokości (1611,4 m n.p.m., o powierzchni 0.004 ha i głebokości 0,9 m.

W czasie suchego lata niektóre z tych stawków wysychają. Tuz obok tych stawków prowadzi czarny, łącznikowy szlak turystyczny z Roztoki Stawiańskiej na Świnicka Przełęcz.

WOLNE OKO

Niewielkie, tatrzańskie jeziorko rozlewiskowe położone w Dolince pod Kołem u zboczy opadających z Gładkiej Przełęczy (Dolina Pięciu Stawów Polskich). Jezioro położone jest na wysokości 1862 m n.p.m.. Głębokość jeziorka i jego powierzchnia są zmienne (zależą od ilości wody wypływającej z Zadniego Stawu. Potok doprowadzający wody płynie dalej, pod kamieniami do Wielkiego Stawu. Zimą jeziorko zamarza do dna.

ZADNI MNICHOWY STAWEK

jeziorko tatrzańskie położone na wysokości 2070 m n.p.m. w Dolince za Mnichem w pobliżu Zadniej Galerii Cubryńskiej. Powierzchnia jeziorka wynosi ok. 0,04 ha. Przez znaczną część roku (ok. 10 miesięcy) jeziorko pokryte jest lodem. Zadni Mnichowy Stawek jest najwyżej położonym jeziorem w Polskiej części Tatr.

ZADNI STAW GĄSIENICOWY

Tatrzańskie jezioro oligotroficzne położone w zachodniej części Doliny Gąsienicowej na wysokości 1852 m n.p.m., pod zachodnią ścianą Kościelca. Powierzchnia jeziora wynosi 0,53 ha (długość 106 m, szerokość 66), głębokość 8,0 m. Jezioro połączone jest potokiem z Długim Stawem. Widoczne jest z szlaku na Świnicę.

ZADNI STAW POLSKI, ZADNI STAW POD KOŁEM

Oligotroficzne jezioro tatrzańskie położone w Dolince pod Kołem (Dolina Pięciu Stawów Polskich) na wysokości 1890 m n.p.m.. Powierzchnia jeziora wynosi 6,47 ha, głębokość 31,6 m. Owalne (szerokość 235 m, długość 382 m), najwyżej w Polsce położone jezioro. Połączone jest potokiem (często znikającym pod kamieniami) z leżącym na południowy wschód od niego Wolim Okiem. Ponad Zadnim Stawem wznoszą się szczyty: Zawratowa Turnia, Świnica, Walentkowy Wierch, Liptowskie Mury. Zimą na stawie tym tworzy się rekordowej grubości lód. W 1938 r. miał on grubość aż 3, 75 m.

Jezioro oligotroficzne w Tatrach Wysokich położone na wysokości 1672 m n.p.m. w kotle polodowcowym poniżej Skrajnej Turni. Dawniej nosiło nazwę Suczy Staw (od suki, którą podobno w nim utopiono a znaleziono ją w Jaskini Kasprowej). Zielony Staw jest największym jeziorem zachodniej części Doliny Gąsienicowej. Powierzchnia jeziora wynosi 3,8 ha (długość 275 m, szerokość 238 m), głębokość 15,1 m. Wody jeziora cechuje duża przeźroczystość (nawet do 10 m) i jasnozielone zabarwienie wywołane niewielką ilością planktonu.

W pobliżu jeziora przebiega znakowany szlak turystyczny prowadzący na Świnicę przez Świnicką Przełęcz. Odchodzi od niego szlak na przełęcz Karb (wytyczona przez Towarzystwo Tatrzańskie w 1902). Dla wygody XIX-stowiecznych turystów w 1896 postawiono na północnym brzegu jeziora drewniany schron.

W 1949 jezioro sztucznie zarybiono, wpuszczając do niego pstrągi. Z uwagi na ubóstwo planktonu większość ryb wyginęła.

ZMARZŁY STAW GĄSIENICOWY, ZMARZŁY STAW POD ZAWRATEM

Niewielkie jeziorko położone na wysokości 1788 m n.p.m. we wschodniej części Doliny Gąsienicowej, w kotle skalnym pod ścianą Małego Koziego Wierchu w Tatrach. Powierzchnia jeziora wynosi 0,28 ha (długość 77 m, szerokość 50 m), głębokość 3,7 m. W okresie zimowym jezioro zamarza do dna, lód i kra utrzymują się do późnego lata.

Powyżej Zmarzłego Stawu, w pobliżu szlaku na Zawrat znajduje się niewielkie źródełko i kilka koleb. W 1880 Towarzystwo Tatrzańskie poszerzyło jedną z nich, tak by mogła pełnić rolę tymczasowy schron dla turystów. Wody jeziorka z Czarnym Stawem Gąsienicowym łączy potok. Jeziorko było tematem obrazów Wojciecha Gersona i Stanisława Witkiewicza, pisali o nim poeci: Franciszek Henryk Nowicki i Felicjan Faleński.