Biały Dunajec Bukowina Tatrzańska Białka Tatrzańska Poronin Zakopane

ZĄB

Najwyżej położona miejscowość w Polsce (1013 m n.p.pm.) istnieje od wczesnych początków XVII w. Od czasów autonomii galicyjskiej ,aż do połowy lat siedemdziesiątych XX w. był samodzielną gminą.

Wieś chlubi się stylowym drewnianym kościołem p.w Świętej Anny z regionalnym wystrojem wnętrz, oraz pięknym cmentarzem-pełnym zieleni, krzewów i drzew ,a także wybudowaną w ostatnich latach kaplicą .Parafię erygował w 1932 r. kard. Stefan Sapieha. Przez Ząb przebiega słynny "Szlak Papieski", którym 7 czerwca 1997 r. przejeżdżał Ojciec Święty Jan Paweł II z Krzeptówek do Ludźmierza.

Piękna panorama Tatr ,wiele kwater prywatnych, pensjonatów o wysokim standardzie świadczonych usług,(niektóre z basenami),kilka wyciągów narciarskich , karczmy regionalne i punkty gastronomiczne zachęcają do odwiedzenia wsi zarówno latem jak i zimą.

Wieś ma za sobą przeszło trzy stulecia dziejów, a jej mieszkańcy pozostali do dziś wierni tradycjom rolniczym i pasterskim swoich przodków. Wieś liczy obecnie ok. 1450 mieszkańców i prawie 400 gospodarstw rolnych. Oprócz rolniczego charakteru, ma olbrzymie walory turystyczne, m.in. piękne widoki na całą panoramę Tatr, pasmo Babiej Góry i Gorce oraz wyciągi narciarskie.

Ząb jest obok Bukowiny miejscowością położona najwyżej w Polsce: jej grunty leżą na wysokości 910-1013 m npm, rozciągnięte wzdłuż grzbietu, odchodzącego na północ z Gubałówki. Wieś założona w 1620 roku, kiedy to sołectwo w "Zubie" (i pobliskim Suchem) otrzymali od nowotarskiego starosty Stanisława Witowskiego Wiktoryn i Anna Zdanowscy “Widząc, iż w dobrych starostwa nowotarskiego na ten czas dzierżawy mojej są pustynie niemałe, z których nie tylko pożytku nie masz, ale owszem, wrogowie przechodząc rzekę graniczną w nie się wdzierają, pozwalam... urodzonemu Wiktorzynowi Zdanowskiemu i Annie Dziechtarzkiej, Małżonkom, osadzić dwie wsie Zubów i Jastrzębiec”. One to “począć się mają od pańskiej wsi dawno osadzonej a ściągać się mają aż do Tatr z drugą stroną po rzeke nazwaną Ustup, z trzeciej strony do gruntów wsi Ratułowa, z czwartej strony do gruntów wsi Skrzypne, a z piątej strony do Białego Dunajca, nie prejudykująć nic miastu Zygmuntowo”. Bogato wyposażył pan starosta nowe wsie, dając przywileje na “młyny, piły, huty, karczmy” oraz obdarzając wolnością na lat dwadzieścia i prawem wypasu bydła w Tatrach.

BIAŁKA TATRZAŃSKA

Góralska wieś położona w województwie małopolskim (20 km od Zakopanego), posiadająca niezwykle atrakcyjne środowisko geograficzne. Umiejscowiona jest blisko Tatr Polskich i Słowackich, 15 km od Nowego Targu i 20 km od Zakopanego.

Wieś o zabudowie ulicowej ciągnie się na długości 8 km, wzdłuż doliny rzecznej, miejscami szerokiej na 1,5 km, otwartej na południe ku Tatrom Bielskim. Najwyżej położona jest Kaniówka 725 m n.p.m., zaś tereny położone na Grapie czyli bliżej Przełomu Białki znajdują się na wysokości 650 m n.p.m. Położona jest pomiędzy Wierchami wznoszącymi się powyżej 900 m n.p.m. Należą do nich: Wierch Koszarków (969 m), Wierch Jankulakowski (934m), Wysoki (947 m), Kustwański i Kotelnica na wysokości 917 m n.p.m.

Przez białczańskie wierchy prowadzi Wierchowa Droga zwana też Drogą Królewską, którą jak głosi legenda, miejscowi górale przeprowadzili króla Jana Kazimierza uciekającego przed Szwedami na Węgry. Jest to jeden z piękniejszych szlaków turystycznych.

Po wschodniej stronie góruje nad Białką osypujące się urwisko Litwinowej Grapy (Litwinki) - zbudowane z piaskowców i łupków fliszowych.

Białka Tatrzańska ma klimat górski. Jednak tutaj jest on dużo łagodniejszy niż w pobliskich Tatrach. Lato jest w Białce ciepłe, z najwyższymi temperaturami w lipcu i sierpniu. Zimy są chłodne, często z obfitymi opadami śniegu. Temperatury w styczniu mogą spadać nawet poniżej 30 stopni C. Dzięki położeniu i urozmaiconej rzeźbie terenu oraz silnemu rozcięciu górskich zboczy istnieją miejsca, w których bardzo długo zalega śnieg (nawet do 120) o grubości 40 do 80 cm.

Ciśnienie atmosferyczne jest niskie, a rozrzedzone powietrze zwiększa intensywność promieniowania słonecznego, które jest tu większe od 10 do 20% niż na nizinach.

Wypoczynkowi i rekreacji sprzyja mniejsze zachmurzenie, szczególnie w okresie jesieni:

Rzeka Białka, 17 kB Dużą wartością środowiska przyrodniczego wsi jest rzeka Białka o długości 41,2 km i powierzchni dorzecza 229,9 km, która wypływa z Tatr Wysokich i należy do najczystszych rzek Podhala. Jakość jej wody w ocenie fizyko chemicznej i bakteriologicznej minimalnie ustępuje normom klasy pierwszej. W nurtach Białki żyje wiele gatunków ryb, między innymi pstrągi i lipienie. Jej normalny przepływ wynosi około 5m sześć. na sekundę, a podczas wiosenno-letnich wezbrań nawet do 300m sześciennych.

Nad Białką znajduje się rezerwat krajobrazowy przy drodze do Nowej Białej. Jest to urocze miejsce, gdzie rzeka płynie pomiędzy wapiennymi skałkami - Kramnicą (688 m n.p.m.) i Obłazową (670 m n.p.m.).

Ej edyć se ta Białka

Jak Donaj głymboki

Drugiej takij niyma

Jako świat syroki

źródło: www.tatrzanska.com

źródło: http://www.bukowina.infotatry.com/

PORONIN

Wieś osadzona w początkach XVII w. w kotlinie pomiędzy Pogórzem Gliczarowskim i Gubałowskim, wzdłuż rzek: Porońca, Zakopianki i Białego Dunajca- na wysokości od 740 do 800 m n.p.m., z przysiółkami: Frączkówka, Jesionkówka, Majerczykówka i Kośne Hamry.   

Bliskość Tatr i Zakopanego (7 km od stolicy polskich gór), oraz usytuowanie wsi wzdłuż słynnej „Zakopianki” oraz linii kolejowej stały się ważnymi czynnikami rozwoju wsi i jej turystycznej atrakcyjności. Już na przełomie XIX i XX w. Poronin był znany jako letnisko i odwiedzany przez przedstawicieli ówczesnej elity intelektualnej narodu, jak np.Kazimierza Przerwę-Tetmajera, Jana Matejkę i Leona Wyczółkowskiego.

Bogate są dzieje poroniańskiej parafii poczynając od roku 1806, kiedy to wybudowano na Wańkówce pierwszą drewnianą kapliczkę, poprzez rok 1833, w którym utworzono parafię i rozpoczęto budowę kościoła, który spłonął w 1915r. Obecny kościół murowany p.w.Świetej Marii Magdaleny wybudowany został w 1926 r.-aktualnie po remoncie dachu, wieży i tynków zewnętrznych z godnością wybija się ponad gęstą zabudowę wsi.

źródło: www.poronin.pl

MAŁE CICHE

Jedna z najbardziej urokliwych wiosek podhalańskich., położona w dolinie Filipczańskiego Potoku, na wysokości ok. 840 m n.p.m. pomiędzy Zgorzeliskiem a Zadnim Wierchem i Groniem.

U zarania swych dziejów było posiadłością sołtysów białodunajeckich, a od królewskiego nadania w 1669 r. stało się własnością braci Pawlików (stąd nazwa Pawlikowski) i dało początek dzisiejszej wsi, która dla odróżnienia istniejącego już wcześniej Cichego (za wzgórzem Gubałowskim) otrzymała nazwę Małe Ciche.

Do wsi należą dwa przysiółki: Tarasówka i Zgorzelisko - oba bardzo atrakcyjne krajobrazowo – podnoszą znacząco walory turystyczne Małego Cichego.

Wieś i jej mieszkańcy oferują swoim gościom bogatą i różnorodną gamę form wypoczynku, zarówno letniego jak i zimowego, a otoczenie lasami i bezpośrednie sąsiedztwo z Tatrzańskim Parkiem Narodowym stanowią dodatkową atrakcję dla turystów. Przy drodze głównej, na wzgórzu, zlokalizowano duszpasterski ośrodek OO Dominikanów pod wezwaniem św. Józefa, a drewniany kościółek zachęca do odwiedzenia i zadumy.

Małe Ciche dzięki dużej aktywności mieszkańców bardzo rozwinęło infrastrukturę wsi, szczególnie w ostatnich latach.

Jest jedyną wsią w gminie Poronin w całości skanalizowaną, posiada własny wodociąg, kilka wyciągów narciarskich oraz powstały w 2005 r. nowo otwarty kompleks narciarski:

(4-osobowa nowoczesna kolejka krzesełkowa), również wiele miejsc noclegowych z wyżywieniem w domach prywatnych i pensjonatach, przez cały rok oczekująca na gości.

źródło: www.poronin.pl

MURZASICHLE

Położone jest we wschodniej części Gminy na dwóch bezleśnych grzbietach: Za Sichłą i Budzowym Wierchem, na wysokości od 840 – 950 m n.p.m. Do końca XVI w. tereny dzisiejszego Murzasichla były w większości zalesione, a potem wykorzystywano pod wypas owiec . Wieś została założona około 1630 r.

Z Murzasichla roztacza się wspaniały widok na Tatry od Murania przez Granaty, Zawrat i Świnicę, aż po Giewont i część Czerwonych Wierchów. Jest to jedna z najbardziej rozwiniętych pod względem bazy turystycznej wsi na Podhalu z ok. 2000 miejsc noclegowych, dobrym zapleczem sportowym i gastronomicznym. Warto dodać, że była to jedna z pierwszych wsi na Podhalu, gdzie społecznym wysiłkiem miejscowej ludności wybudowana została sieć kanalizacyjna i oczyszczalnia ścieków. 

Główną arterią Murzasichla jest ulica Sądelska, przy której skupiają się najważniejsze obiekty wsi: Zespół Szkół ( od VI 2004 r. noszący imię Ratowników Tatrzańskich), poczta, biblioteka, remiza OSP i piękny drewniany kościółek p. w. Najświętszej Marii Królowej, wybudowany w 1955 r., z kopią XIII wiecznego tryptyku z kościoła w Opatówku.

źródło: www.poronin.pl

GMINA ŁAPSZE NIŻNE

Gmina Łapsze Niżne położona jest na obszarze Spisza (Zamagórza Spiskiego). W jej skład wchodzi 9 sołectw: Łapsze Niżne, Łapsze Wyżne, Kacwin, Niedzica, Niedzica-Zamek, Falsztyn, Frydman, Trybsz i Łapszanka.

W początkach XI wieku za panowania Bolesława Chrobrego cały Spisz, podobnie jak Słowacja należał do Polski. Na początku XIV w. Węgry wykorzystali trudną sytuację pozycję Władysława Łokietka i zajęli Spisz północny. Panowanie Węgier przetrwało do czasu I wojny światowej. Wpływ Węgier a później Austro-Węgier zaznaczył się w spiskiej kulturze, tradycji i gwarze. Po zakończeniu I wojny światowej na Spiszu miał się odbyć plebiscyt, jednak ostatecznie decyzję w tej sprawie podjęła 28.07.1920 r. Rada Ambasadorów w Spa, przyznając Polsce 14 wsi zamagurskich w tym miejscowości Gminy Łapsze Niżne. Następne zmiany przyniosły wydarzenia drugiej wojny światowej. Słowacja otrzymała 14 wsi zamagurskich w związku z czym również miejscowości Gminy weszły w skład państwa słowackiego. Po zakończeniu II wojny światowej powracają ponownie w granice Polski.

Po burzliwej historii tego regionu pozostały warte zwiedzenia obiekty - niedzicki zamek z tajemniczą historią "testamentu Inków", zabytkowe kościoły, unikatowe piwnice frydmańskie czy niespotykane gdzie indziej w Polsce kacwińskie "sypańce". Warto też zwrócić uwagę na dużą liczbę zabytkowych kapliczek na Spiszu, o których do dziś mieszkańcy potrafią opowiadać ciekawe legendy. Są to także tereny atrakcyjne ze względu na walory przyrodnicze np. rezerwat "Zielone Skałki" w Falsztynie, przełom Białki w pobliżu Trybsza. Na uwagę zasługują szlaki turystyczne - Szlak Gotycki, Szlak Architektury Drewnianej i inne. Czynne są trzy przejścia graniczne:

w Niedzicy całodobowe,
w Kacwinie w małym ruchu granicznym,
w Łapszance w małym ruchu granicznym.

Urokliwe i spokojne tereny gminy to także raj dla rowerzystów.

Jest to też świetna baza wypadowa w pobliskie Pieniny, Tatry i Gorce. Od północnej strony gmina graniczy z Jeziorem Czorsztyńsko-Niedzickim, które uatrakcyjnia wypoczynek.

źródło: www.lapszenizne.pl