Biały Dunajec Bukowina Tatrzańska Białka Tatrzańska Poronin Zakopane

SANKTUARIUM KALWARYJSKIE

Klasztor OO. Bernardynów

Kalwaria Zebrzydowska to najważniejsze po Jasnej Górze sanktuarium w Polsce i jeden z najcenniejszych polskich zabytków. Sanktuarium to składa się z bazyliki Matki Bożej Anielskiej, klasztoru 00. Bernardynów i zespołu ponad 40 kaplic wkomponowanych w malowniczy krajobraz, zwany dróżkami kalwaryjskimi. Jest to pierwsza i największa w Polsce Kalwaria wybudowana w XVII w. na wzór Kalwarii jerozolimskiej, z inicjatywy wojewody krakowskiego Mikołaja Zebrzydowskiego. Rocznie przybywa tu blisko milion pątników. Wśród pielgrzymów szczególne miejsce zajmuje osoba Ojca Świętego Jana Pawła II, który obdarował Sanktuarium złotą różą papieską: "...pragnę u stóp Matki Bożej kalwaryjskiej złożyć papieską różę jako wyraz wdzięczności, za to, czym była i nie przestaje być w moim życiu". Jan Paweł II, Kraków 10.1V:1987).

Klasztor

Sanktuarium kalwaryjskie budowały cztery pokolenia fundatorów. Pierwszym i zarazem głównym fundatorem był Mikołaj Zebrzydowski, który w 1600 roku wzniósł na górze Żarek kaplicę Ukrzyżowania, a w latach 1605-1609 kaplicę Grobu Chrystusa. Modele dla obu budowli przywiózł z Jerozolimy dworzanin zamku lanckorońskiego Hieronim Strzała. W latach 1604-1609 Mikołaj Zebrzydowski wybudował nieco niżej kościół i klasztor, który oddał pod opiekę zakonu Braci Mniejszych, w Polsce popularnie zwany bernardynami. Wreszcie w latach 1609-1617 stanęły najpiękniejsze budowle fundacji Mikołaja Zebrzydowskiego, wybudowane według planów i pod nadzorem Pawła Boudartha, architekta i złotnika flamandzkiego. Były to między innymi kaplice: Ratusz Piłata, Ogrójec, Pojmanie, Pałac Heroda, Wieczernik, Domek Matki Bożej, Grób M.B., Dom Annasza, Dom Kajfasza. Po śmierci Mikołaja Zebrzydowskiego w 1620 roku, dzieło dalszej budowy Kalwarii podjął jego syn -Jan Zebrzydowski, który wybudował pięć kaplic pasyjnych (Bramę Wschodnią, kaplicę nad Cedronem, Pierwszy Upadek, Cyrenejczyka i Weroniki) i osiem maryjnych oraz rozbudował wzniesione jeszcze przez Mikołaja Zebrzydowskiego kaplice Ukrzyżowania i Grobu Matki Bożej. Następnym fundatorem kalwaryjskim był Michał Zebrzydowski -syn Jana i wnuk Mikołaja, który dokonał rozbudowy klasztoru (1654-1655) i wybudował jeden z najpiękniejszych kalwaryjskich obiektów architektonicznych: kaplicę Matki Bożej (1658-1667), w której umieszczono Jej cudowny obraz. Na przełomie XVII-XVIII wieku Magdalena Czartoryska, ostatnia wielka fundatorka, dokonała powiększenia kościoła o szeroką nawę główną oraz o fasadę i dwie wieże przy elewacji frontowej. Budowę ukończono w roku 1702, a więc już po śmierci fundatorki. Kościół powiększono też o dwie barokowe kaplice: św. Antoniego (1687) i Niepokalanego Poczęcia (1749).

Kalwaria Zebrzydowska to miejsce bardzo żywego kultu religijnego: pasyjnego i maryjnego. Istniejące prawie 400 lat dróżki kalwaryjskie, jak mówił kard. Karol Wojtyła "od pokoleń żyją modlitwą". Nabożeństwa dróżkowe Pana Jezusa wzorowane na obchodach jerozolimskich, rozwinęły się już wciągu pierwszych lat istnienia sanktuarium i stanowią do dziś główną formę pobożności pasyjnej w Kalwarii Zebrzydowskiej. Bardzo wcześnie zaczęto też odprawiać przy kaplicach maryjnych specjalne nabożeństwa nazywane "dróżkami Matki Bożej”, które do dziś jest przez pielgrzymów praktykowane. Specyfiką kalwaryjską są odgrywane tu co roku, od prawie 300 lat, w okresie Wielkiego Tygodnia, niezwykle barwne misteria pasyjne, zwane "Chwalebnym Misterium Męki Pańskiej" oraz w sierpniu misteria maryjne: Pogrzebu i Tryumfu Matki Bożej. Te ostatnie to prawdziwy przegląd polskich strojów regionalnych i amatorskich zespołów muzycznych. Kalwaryjskie misteria pasyjne i maryjne, należące do najbardziej okazałych uroczystości religijnych w Polsce, nadają sanktuarium bardzo dużego rozgłosu. Wielkim wydarzeniem dla rozwoju kultu religijnego w sanktuarium kalwaryjskim było pojawienie się tu cudownego obrazu Matki Bożej w 1641 roku. Obraz ten, który zasłynął wieloma łaskami, przyciągając coraz to większe rzesze pielgrzymów sprawił, że Kalwaria Zebrzydowska stała się ważnym ośrodkiem także kultu maryjnego, obok istniejącego tu od początku kultu pasyjnego. Koronacja tego obrazu w dniu 15 sierpnia 1887 roku przez biskupa krakowskiego Albina Dunajewskiego, w obecności wielotysięcznych tłumów pielgrzymów, spowodowała jeszcze większe ożywienie ruchu pielgrzymkowego. Należy dodać, że kult maryjny jest tu dopełnieniem kultu Pana Jezusa. Tajemnice Maryi splatają się -jak mówi Ojciec Święty Jan Paweł II- z tajemnicami Pana Jezusa. "To, co tutaj stale pociąga na nowo, to właśnie owa Tajemnica zjednoczenia Matki z Synem i Syna z Matką. Tajemnica ta jest opowiedziana plastycznie i szczodrze przez wszystkie kaplice i kościółki, które rozłożyły się wokół centralnej bazyliki" .

Kalwaria Zebrzydowska należy do najcenniejszych zabytków kultury polskiej. Dziełem sztuki dużej klasy jest tu zarówno architektura budowli sakralnych, jak i kompozycja przestrzenna i krajobrazowa "parku pielgrzymkowego" oraz ich integralne położenie. "Kalwaria Zebrzydowska to idealne połączenie elementów architektury kompleksu kościelno-klasztornego i naturalnego krajobrazu z jego substancją przyrodniczą, ze wzgórzami, potokami, pagórkami, a także ponad 40 kaplicami kalwaryjskimi" (A. Mitkowska). Zabytkowy park krajobrazowo-architektoniczny i pielgrzymkowy Kalwarii Zebrzydowskiej, który stał się wzorem dla innych Kalwarii, został wpisany na listę Światowego Dziedzictwa Kultury i Natury UNESCO (1.XII.1999 r.). Przyczyniły się do tego przede wszystkim walory krajobrazowe, kulturowe, artystyczne i kultowe: znakomite usytuowanie między górą Żar i Lanckoroną, niespotykane bogactwo architektoniczne oraz trwające tutaj nieprzerwanie od pokoleń tradycja misteryjna. "Jednak walor unikatowy nadaje zespołowi kompozycja krajobrazowa - wtopienie w zieleń alei i wydobycie osi widokowych" .

Sanktuarium w Kalwarii Zebrzydowskiej zasługuje na szczególną uwagę i odwiedzenie. "A jeśli do czego pragnę Was zachęcić i zapalić, to abyście nie przestali nawiedzać tego sanktuarium" (Jan Paweł II, Kalwaria Zebrzydowska, - 7. VI.1979 r.).

http://www.kalwaria-zebrzydowska.pl

Sanktuarium mieści się najpierw w obiekcie klasztornym Zgromadzenia Sióstr Matki Bożej Miłosierdzia, który powstał w 1891 roku jako fundacja księcia A. Lubomirskiego dla dziewcząt i kobiet potrzebujących głębokiej odnowy moralnej.

W okresie międzywojennym w tym klasztorze żyła i zmarła s. M. Faustyna Kowalska (1905-1938), przez którą Chrystus Pan przekazał Kościołowi i światu orędzie o Bożym miłosierdziu. Przybliża ono tajemnicę miłosierdzia Bożego, wzywa do zaufania Panu Bogu i postawy miłosierdzia wobec bliźnich, a także do głoszenia i wypraszania miłosierdzia Bożego dla świata m.in. przez praktykę nowych form kultu (obraz Jezusa Miłosiernego, święto Miłosierdzia, koronka do Miłosierdzia Bożego i godzina Miłosierdzia).

W 1943 roku krakowski spowiednik Siostry Faustyny o. J. Andrasz SI poświęcił pierwszy obraz Jezusa Miłosiernego pędzla A. Hyły, ofiarowany jako wotum za ocalenie rodziny z wypadków wojennych, i zainicjował uroczyste nabożeństwa ku czci Miłosierdzia Bożego. Obraz szybko zasłynął łaskami, dlatego z roku na rok zwiększała się liczba pielgrzymów, którzy nawiedzali także grób zmarłej w opinii świętości Siostry Faustyny.

Bardzo dynamiczny rozwój kultu Miłosierdzia Bożego nastąpił po beatyfikacji Siostry Faustyny (18 kwietnia 1993) i jej kanonizacji (30 kwietnia 2000), a także dzięki pielgrzymkom Ojca Świętego Jana Pawła II do Łagiewnik (1997 i 2002). Spowodował on rozbudowę sanktuarium, m.in. wzniesienie nowego kościoła - bazyliki, którą 17 sierpnia 2002 roku konsekrował Piotr naszych czasów. W tym też miejscu Papież zawierzył cały świat Miłosierdziu Bożemu.

KOŚCIÓŁ W BIAŁCE TATRZAŃSKIEJ

Kościół pw. Świętych Apostołów Szymona i Judy Tadeusza z XVlI w.; jednonawowy, konstrukcji zrębowej, oszalowany i pokryty gontem; wyposażenie gł. z XVIII w. Jego budowniczymi byli miejscowi cieśle: Jędrzej Topór i Jan Chlipalski. Nawa i prezbiterium nakryte dachem wielopołaciowym. Izbicową wieżę wieńczy hełm ostrosłupowy zakończony iglicą i kulą z krzyżem. Na ścianach resztki polichromii z XIX w. Wyposażenie kościoła: - polichromowany ołtarz główny z barokową figurą NMP Niepokalanie Poczętej i figurami świętych oraz obraemz św. Jana Chrzciciela na Puszczy z ok. 1780 r. - ołtarze boczne; lewy wielobarwnie polichromowany, z rzeźbą Matki Boskiej Różańcowej; w prawym figurki świętych Apostołów Szymona i Judy Tadeusza - liczne rzeźby na stropie i ścianach - ambona z ok. 1780 r. - XIX-wieczne stacje Drogi Krzyżowej - feretron z postacią Matki Boskiej i sceną Ukrzyżowania. Na zamknięciu prezbiterium od zewnątrz rzeźby barokowej grupy Ukrzyżowania.

http://szlak.wrotamalopolski.pl

Zakopiański stary cmentarz jest jedną z najbardziej znanych polskich nekropolii. Nazwę swoją wywodzi od Jana Pęksy, który w 1848 r.ofiarował na rzecz cmentarza swój grunt, położony obecnie w jego wschodniej części. Spoczywa tutaj i sam ofiarodawca. Większa część współczesnego cmentarza mieści się na terenie, który już wcześniej znajdował się w rękach Kościoła rzymskokatolickiego. Przekazali go Kościołowi Paweł i Regina Gąsienicowie w 1813 r.; teren obejmował obszar nazywany wówczas Osiedlem, wraz z domem i kamienną kapliczką.
Odwiedzających cmentarz na Pękowym Brzyzku wita umieszczona na drewnianej tablicy zdobiącej wejście maksyma:

Ojczyzna to ziemia i groby.

Narody tracąc pamięć, tracą życie.

Zakopane pamięta.

Na zakopiańskim starym cmentarzu spoczywają ludzie niezwykli i całkiem zwyczajni, artyści, ratownicy, politycy, sportowcy. Są tu prochy zmarłych z dala od ojczyzny i prochy tych, którzy całe swe życie związali z Zakopanem. Spoczywa tutaj pierwszy proboszcz zakopiański – ks. Józef Stolarczyk, dr Tytus Chałubiński, muzyk Jan Krzeptowski Sabała, pisarz Kornel Makuszyński, artyści rzeźbiarze: Antoni Kenar i Antoni Rząsa. Przeniesiono tutaj po wielu latach prochy osób zmarłych z dala od Zakopanego: Stanisława Witkiewicza, Władysława Orkana, Karola Stryjeńskiego, Kazimierza Dłuskiego i Kazimierza Tetmajera. Są tu także symboliczne groby zmarłych daleko lub tych, którzy nigdzie mogił nie mają.

Drewniany kościółek p.w. św. Klemensa wybudowano w latach 1847-51, dzięki ówczesnym właścicielom zakopiańskich dóbr, Klementynie i Edwardowi Homolacsom. Budowę kościółka doprowadził do końca cieśla Sebastian Gąsienica Sobczak. Pierwszą mszę świętą odprawił w nim ksiądz proboszcz Józef Stolarczyk.

Zakopiański kościółek jest jednonawowy, z wielobocznie zamkniętym prezbiterium i wieżą. Wewnątrz znajduje się ołtarz główny z obrazem Matki Bożej Częstochowskiej i dwa ołtarze boczne. Wnętrze świątyni wzbogacili zakopiańscy artyści: jest tutaj drewniana karta projektu Antoniego Kenara, antepedia do ołtarzy wykonane przez Karola Kłosowskiego i Marię Bujakową oraz droga krzyżowa autorstwa Eweliny Pęksowej. Ze starego wystroju zachowało się wiele cennych obiektów, m.in. obraz św. Pawła z przeł. XVIII i XIX w.

Pęksów Brzyzek to najstarsza nekropolia Zakopanego, miejsce spoczynku wielu wybitnych ludzi. To także niezwykła „galeria”: nagrobki stworzone
przez Władysława Hasiora, Antoniego Rząsę, Urszulę Kenar czy Michała Gąsienicę Szostaka są prawdziwymi dziełami sztuki.

źródło: www.malopolskie.pl